Jak kluby piłki nożnej kobiet wykorzystują analizę wideo do budowy profesjonalnych struktur

Mario Nurtsch mieszka w Bawarii, około 500 kilometrów od boiska treningowego FC Viktoria Berlin. Pracuje dla klubu w niepełnym wymiarze godzin, łącząc to z pełnoetatową rolą w analityce biznesowej w firmie ubezpieczeniowej. Mimo to jest jedną z osób najbardziej odpowiedzialnych za to, jak drużyna przygotowuje się do każdego meczu.

Ten układ mówi coś ważnego o obecnym miejscu piłki nożnej kobiet: jest ona na tyle poważna, by potrzebować dedykowanego analityka wideo, ale jeszcze nie na tyle profesjonalna, by ten analityk mógł pracować na miejscu w pełnym wymiarze godzin. FC Viktoria Berlin aktywnie stara się zniwelować tę różnicę.

Klub awansował do niemieckiej 2. Frauen-Bundesligi pod koniec zeszłego sezonu i buduje strukturę trenerską oraz wspierającą, której nie posiada większość klubów na tym poziomie. Analiza wideo znajduje się w samym jej centrum.

Czym właściwie zajmuje się analityk wideo w piłce nożnej kobiet

Tydzień Mario biegnie dwoma równoległymi torami. Pierwszy to spojrzenie wstecz: po każdym meczu pracuje on nad nagraniem, aby stworzyć obraz tego, co zadziałało, a co nie, mierząc to w odniesieniu do planu meczowego drużyny. Drugi to spojrzenie w przyszłość: do poniedziałkowego wieczoru musi dostarczyć pełną analizę przeciwnika trenerce Miren Ćatović i sztabowi szkoleniowemu.

Poniedziałkowy termin jest nieprzekraczalny. Efektem pracy jest pakiet zawierający klipy wideo, pisemny konspekt obejmujący schematy ofensywne i defensywne przeciwnika oraz fazy przejściowe, a także dokument z wizją zespołu, który wyjaśnia podejście taktyczne na nadchodzący tydzień. Analiza stałych fragmentów gry, obejmująca rzuty rożne i wolne, prowadzona jest przez asystentkę trenerki, Anouk Dekker.

We wtorek Mario i Miren wspólnie przeglądają analizę. Pytanie, na które próbują odpowiedzieć, brzmi: czy trening w danym tygodniu powinien zostać dostosowany do nadchodzącego przeciwnika, czy raczej trzymać się własnych zasad FC Viktoria Berlin. Odpowiedź zazwyczaj brzmi: jedno i drugie.

„Mamy wypracowane schematy, które chcemy realizować” – mówi Mario. „Chcemy grać własną piłkę, ale musimy być elastyczni w zależności od przeciwnika”.

‍

‍

Trzyminutowa rozmowa, która kształtuje przerwę

Gdy Mario pojawia się na meczu osobiście, najważniejszy moment jego tygodnia pracy następuje w ciągu trzech lub czterech minut po gwizdku kończącym pierwszą połowę. Drużyna udaje się do szatni. Mario i Miren rozmawiają.

Mario oglądał mecz z trybun, śledząc zmiany formacji, schematy zmian i wszystko, co odbiegało od jego przygotowań. Przekazuje te informacje Miren, która słucha, zestawia je z własnymi odczuciami z pierwszych 45 minut, a następnie idzie porozmawiać z zespołem. Cała wymiana trwa krócej niż typowa zmiana taktyczna.

Gdy Mario ogląda mecz zdalnie z Bawarii, proces jest bardziej improwizowany. Monitoruje transmisję na żywo, robi zrzuty ekranu, tworzy krótkie klipy i przygotowuje jednostronicowy dokument ze swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi ataku, obrony i faz przejściowych. Dokument ten trafia do Miren i szerszego sztabu za pośrednictwem grupy na WhatsAppie jeszcze w trakcie pierwszej połowy.

Taki układ działa dzięki wypracowanemu zaufaniu. Mario i Miren współpracowali ze sobą przed dołączeniem do FC Viktoria Berlin i dzielą wspólne spojrzenie na to, jak powinna wyglądać gra. „Mamy to samo zrozumienie gry” – mówi Mario. „To wszystko ułatwia”.

Dlaczego analiza przeciwnika to wciąż ręczna robota

W przypadku meczów FC Viktoria Berlin Mario korzysta z systemu nagrywania Veo. Szeroki kąt kamery daje mu widok taktyczny, którego potrzebuje: widzi, jak zespół porusza się jako całość, gdzie otwiera się przestrzeń i czy poszczególni zawodnicy realizują plan meczowy. Może przeskakiwać do konkretnych momentów, zamiast oglądać 90 minut sekwencja po sekwencji, a następnie tworzyć klipy potrzebne na sesje z zespołem.

W przypadku analizy przeciwnika sytuacja wygląda inaczej. W 2. Frauen-Bundeslidze nie ma wspólnej platformy wideo. Kluby otrzymują nagrania tylko z własnych meczów. Aby zrozumieć, jak gra przyszły rywal, Mario polega na transmisjach na żywo, które są filmowane ze standardowego kąta telewizyjnego – perspektywy zaprojektowanej dla kibiców, a nie dla analityków.

„Nie widać, jak się poruszają. Nie widać przestrzeni” – mówi. „To jest największe wyzwanie”.

Gdy perspektywa telewizyjna nie wystarcza, Mario przeprowadza skauting osobiście. Przed meczem pucharowym przeciwko Bochum na początku sezonu pojechał obejrzeć mecz towarzyski, ponieważ nie było dostępne żadne nagranie wideo. To samo robi w przypadku skautingu zawodniczek, uczestnicząc w meczach ligowych, aby ocenić potencjalne transfery.

To rozwiązanie tymczasowe jest funkcjonalne, ale wskazuje na lukę strukturalną istniejącą w całej lidze. Nadzieja Mario jest prosta: kluby w końcu zgodzą się na udostępnianie nagrań z meczów za pośrednictwem wspólnej platformy w chmurze, dając analitykom właściwy podgląd taktyczny każdego przeciwnika. Pozwoliłoby to na przygotowanie o jakości, która obecnie jest możliwa tylko wtedy, gdy zespoły spotkały się już wcześniej w sezonie i FC Viktoria Berlin ma własne nagranie z tego meczu.

Jak Veo daje przewagę analitykom FC Viktoria Berlin

Oparta na AI kamera Veo jest montowana na statywie przy linii bocznej i nagrywa cały mecz autonomicznie, bez potrzeby obsługi przez operatora. Korzystając z wizji komputerowej, śledzi piłkę i zawodników w pełnym kadrze taktycznym, tworząc szeroki widok z góry, którego nigdy nie pokazują kamery telewizyjne. Nagranie jest automatycznie przesyłane na platformę Veo w chmurze w ciągu kilku godzin od końcowego gwizdka.

Dla Mario, siedzącego w Bawarii 500 kilometrów od Berlina, ma to znaczenie bardzo bezpośrednie. W momencie, gdy nagranie z meczu jest gotowe, może on uzyskać dostęp do pełnego zapisu, przeskoczyć do konkretnych faz gry i zacząć tworzyć pakiety klipów potrzebne do poniedziałkowej analizy przeciwnika – a wszystko to bez czekania, aż ktoś fizycznie dostarczy nagranie lub wyeksportuje pliki.

Wewnątrz platformy pracuje z narzędziami Veo do tagowania i wycinania klipów, aby wyizolować momenty, które bezpośrednio odnoszą się do planu meczowego FC Viktoria Berlin. Faza przejściowa do obrony, która zawiodła. Sygnał do pressingu, który zespół dobrze zrealizował. Indywidualny błąd w ustawieniu, który warto omówić w cztery oczy. To, co wcześniej wymagało przeglądania 90 minut nagrania, teraz zajmuje ułamek tego czasu.

„Korzystam z tych funkcji, ponieważ perspektywa jest naprawdę dobra” – mówi Mario. „Widać, jak porusza się zespół. Widać przestrzeń. To jest to, czego potrzebujesz do prawdziwej analizy”.

Tej perspektywy brakuje właśnie wtedy, gdy przełącza się na transmisje na żywo w celu analizy przeciwnika. Kąt kamery skierowany na kibica podąża za piłką, przełącza się między szerokimi a bliskimi ujęciami i gubi dokładnie te zbiorowe ruchy i informacje przestrzenne, od których zależy przygotowanie taktyczne. Stały szeroki kąt Veo rejestruje to wszystko.

Różnica między tym, co Mario może zrobić z nagraniem Veo, a tym, co może zrobić z transmisją na żywo, to różnica między przygotowaniem a zgadywaniem. Gdy Veo jest dostępne, analiza jest precyzyjna. Gdy go nie ma, przeprowadza skauting osobiście. 2. Frauen-Bundesliga wciąż nie ma wspólnej platformy do udostępniania nagrań, więc w przypadku meczów przeciwników jedyną opcją pozostaje transmisja na żywo lub miejsce na stadionie.

Jego nadzieja jest prosta. „Mam nadzieję, że wszystkie zespoły będą umieszczać swoje nagrania w chmurze, abyśmy mogli oglądać wszystkie mecze z właściwej perspektywy” – mówi. „Wtedy będę mógł przekazać sztabowi szkoleniowemu odpowiednie informacje”. Platforma Veo już to robi w przypadku własnych meczów FC Viktoria Berlin. Reszta ligi jeszcze jej nie dogoniła.

Dlaczego wideo zmienia rozmowę z zawodniczkami

Sesje feedbacku dla zawodniczek w FC Viktoria Berlin trwają około 20 minut. To celowe ograniczenie. Zawodniczki chcą być na boisku, a nie w sali wideo, i Mario to szanuje. Ważne jest to, aby czas ten poświęcić na materiał, który łączy się bezpośrednio z planem meczowym, a nie na ogólne obserwacje.

Sesja wideo jest podzielona na bloki tematyczne: atak, obrona, fazy przejściowe. Zawodniczki otrzymują zarówno klipy wideo, jak i wydrukowany konspekt, który mogą zabrać ze sobą i przeanalizować w wolnym czasie.

‍

Powodem, dla którego wideo ma tak duże znaczenie w tych rozmowach, jest wyeliminowanie konkretnego rodzaju tarcia. Pamięć zawodniczki o meczu jest subiektywna. Czuła, że jest na pozycji. Myślała, że podanie było możliwe. Wideo dostarcza obiektywnych dowodów, które albo potwierdzają, albo korygują to postrzeganie.

„Obraz mówi więcej niż tysiąc słów” – wyjaśnia Mario. „Kiedy rozmawiasz z zawodniczkami i pokazujesz to na wideo, nie ma dyskusji o różnych perspektywach. Można o tym porozmawiać obiektywnie. I bez emocji”.

Zawodniczki przyjęły tę logikę. Mario twierdzi, że gdyby sztab szkoleniowy ogłosił rezygnację z sesji wideo, zawodniczki zapytałyby dlaczego. Sesje te są obecnie czymś, czego zespół oczekuje jako elementu funkcjonowania profesjonalnego klubu.

Miejsce FC Viktoria Berlin w szerszym obrazie rozwoju piłki nożnej kobiet

FC Viktoria Berlin powstała w 2022 roku, kiedy sześcioosobowy zespół założycielek przejął sekcję kobiecą FC Viktoria 1889 Berlin i przekształcił ją w całkowicie niezależną spółkę. Nad nią nie ma drużyny męskiej, nie ma historycznej hierarchii, którą trzeba by zarządzać. Drużyna kobieca jest tu celem samym w sobie. Taka struktura pozwoliła klubowi szybko i na własnych warunkach zbudować profesjonalną infrastrukturę, a analiza wideo jest jednym z naj wyraźniejszych tego przejawów.

Piłka nożna kobiet w Niemczech rozwija się, ale pełny profesjonalizm w całej lidze pozostaje procesem w toku. Pojawia się coraz więcej inwestycji. Więcej klubów tworzy ustrukturyzowane role w zapleczu szkoleniowym. Jednak dedykowani analitycy wideo na poziomie drugiej ligi wciąż należą do rzadkości.

Rola Mario jako analityka wideo jest niewielką, ale widoczną częścią tego, co buduje FC Viktoria Berlin. Większość klubów na jego poziomie nie ma dedykowanego analityka. Główni trenerzy zajmują się analizą sami, łącząc to z innymi obowiązkami i nie mając oddzielnej perspektywy.

„Inne zespoły nie mają odpowiednich struktur i nie mają czasu, by robić to tak jak my” – mówi Mario. „Dla nas to kolejny krok, który jest naprawdę ważny”.

Budowanie nawyków, których wymaga profesjonalizm

Logika analizy wideo w piłce nożnej kobiet jest prosta. Zawodniczki, które oglądają własne występy, rozumieją przeciwników, zanim się z nimi zmierzą, i otrzymują obiektywny feedback na temat swoich decyzji, rozwijają się szybciej. Kluby, które inwestują w tę infrastrukturę, zyskują przewagę nad tymi, które tego nie robią.

W FC Viktoria Berlin te nawyki już funkcjonują. Pytanie brzmi teraz, czy reszta 2. Frauen-Bundesligi pójdzie w ich ślady.

‍

Photos: Kai Heuser and Julia Haake

‍