To są piłkarze

Rodolfo wrócił z Paryża z brązowym medalem Dywizji Pierwszej mężczyzn i pakietem klipów, w których gra główną rolę. A w domu, w Paragwaju, ludzie oglądali, jak go zdobywa.

„Za każdym razem, gdy widziałem flagę Paragwaju, czułem ogromną dumę” - mówi. „Myślałem o rodzinie, o nauczycielach i o wszystkich ludziach w Paragwaju, którzy śledzili zawody i mi kibicowali”.

Cztery lata wcześniej, podczas poprzedniej edycji Special Olympics Unified Football World Cup, nie mieliby prawie nic do oglądania.

Dwa mecze w Detroit, sześćdziesiąt w Paryżu

Organizacja Special Olympics powstała w 1968 roku i dziś organizuje blisko 60 000 zawodów rocznie dla ponad 5,1 mln sportowców i partnerów w sporcie zunifikowanym w ponad 200 krajach i terytoriach. Przez większość jej historii najważniejszymi imprezami na świecie były Światowe Letnie i Zimowe Igrzyska, czyli zawody w wielu dyscyplinach wzorowane na igrzyskach olimpijskich. Pierwsze mistrzostwa świata w jednej dyscyplinie odbyły się w 2018 roku.

„Unified Football World Cup był naszą pierwszą próbą, żeby sięgnąć po najpopularniejszy sport świata i dać naszym piłkarzom z całego świata szansę rywalizacji w tej dyscyplinie na światowej scenie” - mówi Jon-Paul St. Germain, wiceprezes ds. rozwoju sportu w Special Olympics International.

Jeff Lahart po raz pierwszy zetknął się z zawodami Special Olympics przy drugiej edycji, w Detroit w 2022 roku. Do organizacji trafił z pracy trenerskiej i analitycznej w piłce nożnej, a dziś jest starszym menedżerem ds. globalnego rozwoju trenerów i piłki nożnej w Special Olympics International. Po Detroit nie zostały prawie żadne nagrania. „Na całych zawodach transmitowaliśmy na żywo i nagraliśmy tylko dwa mecze” - mówi. „Dwa finały Dywizji Pierwszej, mężczyzn i kobiet”. Każdy inny mecz widzieli tylko raz ci, którzy stali przy linii bocznej.

Jako trener Lahart chciał więcej. „Chciałbym móc obejrzeć swój mecz jeszcze raz, obiektywnie pokazać drużynie, co zrobiliśmy dobrze, a co możemy poprawić, ale też wykorzystać nagranie do analizy rywala” - mówi. „Pierwszym krokiem było więc samo wprowadzenie nagrywania meczów. Chodziło o to, żeby wesprzeć trenerów i dać im narzędzia, które mieliby na każdych innych zawodach, a dziś nawet w każdym amatorskim klubie, który ma kamerę”.

Trzecia edycja, w Paryżu w lipcu 2026 roku, była pierwszą rozegraną poza Stanami Zjednoczonymi. Dwadzieścia cztery drużyny, dwanaście męskich i dwanaście kobiecych, przywiozły ponad 300 zawodników z 23 krajów na stadion Charléty i boiska międzynarodowego kampusu uniwersyteckiego w Paryżu. W każdej drużynie grali razem piłkarze z niepełnosprawnością intelektualną i bez niej, zgodnie z formułą Special Olympics Unified Sports®. Organizacja ustawiła osiem kamer Veo Cam na czterech boiskach. Jednocześnie pracowało nawet sześć z nich. Nagrały sześćdziesiąt meczów, a prawie każdy był transmitowany na żywo.

Rodziny, pracownicy i przyjaciele oglądali mecze w Tajlandii, Namibii, na Wybrzeżu Kości Słoniowej i w Kolorado. Kiedy dział rozwoju sportu Special Olympics poprosił o opinie, odpowiedzi przyszły z niemal każdego regionu.

„Przy dzisiejszych kosztach życia, cenach podróży i takich odległościach dla wielu ludzi taki wyjazd jest nieosiągalny” - mówi Lahart. „Ale dzięki transmisjom na żywo daliśmy dostęp do meczów rodzinom, przyjaciołom, pracownikom programów i mediom z tych krajów. A jeśli ktoś nie chciał wstawać o 3 czy 4 rano, żeby oglądać mecz na żywo, nagranie było dostępne zaraz po nim”.

Z Asunción do Paryża podróżuje się około 24 godzin, a zegarki pokazują tam o pięć godzin mniej. Catalina Jara została w domu i noc w noc zrywała się ze snu, żeby oglądać, jak jej syn Rodolfo gra dla swojego kraju. „Choć byliśmy daleko, za każdym razem, gdy widzieliśmy go w transmisji, czuliśmy się, jakbyśmy byli tuż obok niego” - mówi. „Z domu dopingowaliśmy go, krzyczeliśmy jego imię i świętowaliśmy każdą chwilę, jakbyśmy siedzieli na trybunach. Odległość nie przeszkodziła nam przeżywać razem z nim wszystkich emocji”.

Organizacja Street Soccer USA przekonała się o tym samym, gdy transmitowała na żywo Times Square Cup w Nowym Jorku. Rodziny, które nie mogły dojechać, oglądały mecze z domu.

Trenerzy, którzy po nocach przygotowują klipy

Poziom trenerów w Paryżu zaskoczył Laharta. Pierwszy trener reprezentacji Tajlandii, Chownee Phanlar, jest asystentem selekcjonera kobiecej reprezentacji tego kraju. Szkoleniowiec ZEA pracuje w krajowej federacji, a Paragwaj prowadzi zawodowy trener klubowy.

Korzystali z nagrań tak samo jak na każdym innym turnieju. „Kilka razy zatrzymywały nas delegacje, żeby podziękować, bo dzięki temu mogły co wieczór siadać do analizy” - mówi Lahart. „Siadali, przygotowywali klipy, pokazywali nagrania zawodnikom i przeglądali nie tylko swoje mecze, ale też mecze rywali”. Wolves Academy korzysta z nagrań w ten sam sposób w pracy z zawodnikami od U9 do U14.

Każda drużyna przyjechała do Paryża, żeby wygrywać i wrócić do domu z czymś więcej. „Możliwość rzetelnej oceny występu, pokazania, co wyszło dobrze i co warto utrwalić, i odpowiedniego przygotowania drużyn do kolejnego meczu - myślę, że to ogromna rzecz” - mówi Lahart. „To teraz nasz punkt wyjścia i od niego chcemy iść dalej”.

Na Unified Football World Cup drużyny dzieli się według poziomu umiejętności, bez rozstawiania. Po fazie grupowej zostały ocenione i przydzielone do trzech dywizji, tak żeby grały ze sobą zespoły o podobnym poziomie. „Może grasz na innym poziomie, ale naszym zadaniem jest zapewnić ci wyrównaną rywalizację tam, gdzie jesteś” - mówi St. Germain.

Statystyki, pod którymi mogą się podpisać

Po każdych zawodach Special Olympics przygotowuje raport techniczny. Do tego roku pracownicy liczyli statystyki ręcznie i wpisywali je do systemu. „Margines błędu jest duży” - mówi Lahart. Tegoroczny raport bierze statystyki z nagrań i zawiera klipy.

„Myślę, że jako organizacja jesteśmy dużo bardziej wiarygodni, kiedy pokazujemy nasze zawody i mecze i możemy poprzeć to statystykami” - mówi. „Jeśli ktoś pyta, kto jest królem strzelców, możemy odpowiedzieć. Te same statystyki, które mogę sprawdzić na Livescore, FotMob czy stronie UEFA dla meczu Ligi Mistrzów, widzę teraz dla meczu Special Olympics Unified Football World Cup”.

Liczby wpłynęły też na samo wydarzenie. Wiele z tego, co powiedziano o każdej drużynie podczas ceremonii zamknięcia, pochodziło z danych meczowych, a St. Germain korzystał z tych samych statystyk jako ekspert komentujący finały na antenie ESPN i Disney Plus. „Nie tylko wręczaliśmy złoty medal czy mówiliśmy ludziom, które miejsce zajęli” - mówi. „Mogliśmy powiedzieć, że ta drużyna straciła najmniej goli w turnieju albo strzeliła najszybszego gola zawodów”.

Lahart wciąż loguje się prawie codziennie, żeby przeglądać nagrania, sprawdzać statystyki i wycinać gole. „Gole są cenne i są dla nas powodem do dumy, a najlepsza strzelczyni turnieju kobiet, Tryana Barrantes Nuñez z Kostaryki, może dostać playlistę ze wszystkimi swoimi golami” - mówi. Tak samo traktowane są gole z amatorskich boisk w People's Puskas, gdzie w 2025 roku spośród ponad 2300 goli z ponad 45 krajów wyłoniono jednego zwycięzcę.

Pierwsze pełne archiwum

Niamh Nelson, starsza menedżerka ds. storytellingu i komunikacji sportowej w Special Olympics International, mówi, że turniej dał organizacji coś, czego nigdy wcześniej nie miała.

„Po raz pierwszy mamy pełne cyfrowe archiwum całych zawodów w jednej dyscyplinie” - mówi. „Mamy pojedyncze mecze i pojedyncze klipy z innych światowych imprez, ale nic od początku do końca”.

Krajowe programy, sponsorzy i potencjalni gospodarze mogą teraz zobaczyć poziom gry we wszystkich trzech dywizjach. Kolejne mistrzostwa odbędą się w 2028 roku w Asunción, a ich sędziowie mogą szkolić się na nagraniach z Paryża. W Paryżu Special Olympics rekrutowało sędziów we współpracy z Francuskim Związkiem Piłki Nożnej (FFF). „To wspaniała rzecz z punktu widzenia komunikacji wideo, ale też świetne narzędzie rozwojowe dla kolejnego programu, drużyny, sponsora czy gospodarza, czego wcześniej nie mieliśmy” - mówi Nelson.

Od sportowców do piłkarzy

Od 58 lat Special Olympics stara się zmienić to, jak postrzega się osoby z niepełnosprawnością intelektualną. St. Germain dzieli tę pracę na dwa etapy.

„Przez pierwsze 50 lat organizacja, zgodnie z wizją naszej założycielki Eunice Kennedy Shriver, skupiała się na tym, żeby wyprowadzić osoby z niepełnosprawnością intelektualną z cienia na boisko i pokazać ich możliwości” - mówi. „Dokonała się przemiana: zaczęto mówić o osobach z niepełnosprawnością intelektualną jako o sportowcach Special Olympics, którzy wiele potrafią”.

Drugi etap jest bardziej konkretny. „Teraz wchodzimy w kolejną fazę: nie chodzi już o to, żeby nazywać wszystkich sportowcami Special Olympics, ale żeby postrzegać każdą osobę przez pryzmat dyscypliny, którą wybrała. W tym przypadku mówimy o tym, żeby osoby z niepełnosprawnością intelektualną, które grają w piłkę, były postrzegane przede wszystkim jako piłkarze”.

Do tej zmiany potrzebne są dowody. „Możemy mówić o ludziach jako o piłkarzach tylko wtedy, gdy mamy statystyki, mamy skróty i pokazujemy ich w meczowych strojach, w grze, jako piłkarzy” - mówi St. Germain. „Gdziekolwiek jesteś na świecie, jeśli grasz w piłkę, masz coś wspólnego z innymi: należysz do wielkiej, światowej piłkarskiej rodziny. Tak wygląda włączanie przez sport”.

Kolejny przystanek: Asunción

Dla Rodolfa Paryż był kolejną szansą, żeby zagrać dla Special Olympics Paraguay. Ponowny występ w barwach kraju był, jak mówi, „spełnieniem marzenia, pokonywaniem przeszkód i pokazaniem, że ciężką pracą można osiągnąć wszystko. Zabieram z Paryża wspaniałe wspomnienia, nowe przyjaźnie i chwile, które zachowam na zawsze”.

Jego mama oglądała każdy mecz w Asunción, w strefie czasowej przesuniętej o kilka godzin względem boiska, na którym grał jej syn. W 2028 roku mistrzostwa przyjadą do jej miasta.

„Dla mnie ważniejsze od wyniku było to, że widziałam, jak spełnia marzenie, dzieli to doświadczenie z innymi sportowcami i z taką dumą niesie flagę Paragwaju” - mówi. „Rodolfo po raz kolejny pokazał nam, że z wysiłkiem, poświęceniem i miłością do tego, co się robi, w spełnianiu marzeń nie ma granic”.